Pozyskiwanie dostawców w Europie Środkowo-Wschodniej/Niedocenione możliwości

Firmy oferujące dobra konsumpcyjne, które zaopatrują się i produkują w Chinach, aby następnie sprzedawać w Europie Zachodniej, mogłyby poszukiwać dostawców bliżej obsługiwanych przez siebie rynków. Z badań przeprowadzonych w ostatnich latach przez Boston Consulting Group wynika, że wbrew powszechnej opinii, oferta Europy Środkowo-Wschodniej czyni ten region niezwykle konkurencyjnym na tle Chin.

W szczególności:

  • w przypadku wielu firm obsługujących Europę Zachodnią, koszty w Europie Środkowo-Wschodniej są konkurencyjne względem kosztów w Chinach;
  • rynki Europy Środkowo-Wschodniej będą rosły przez kolejne co najmniej kilka lat;
  • kraje Europy Środkowo-Wschodniej oferują wyjątkowe zasoby i wyjątkową wydajność produkcji;
  • w kilku krajach Europy Środkowo-Wschodniej warunki prowadzenia działalności są korzystniejsze od tych oferowanych w Chinach.

 

Firmy tradycyjnie podejmują decyzje zaopatrzeniowe na podstawie prostego porównania kosztów. Obecnie jednak, w przypadku wielu branż, wyboru pomiędzy Europą Środkowo-Wschodnią a Chinami nie powinno się dokonywać tylko na podstawie danych o kosztach. Z naszych badań wynika, że w przypadku wielu kategorii produktów sprzedawanych na rynkach Europy Zachodniej, całkowite koszty produktu, wraz dostarczeniem go do odbiorcy, są zasadniczo porównywalne, niezależnie od tego, czy jest on wytwarzany w Chinach, czy w Europie Środkowo-Wschodniej. W rzeczywistości w niektórych przypadkach kraje Europy Środkowo-Wschodniej mają przewagę kosztową nad Chinami. W wielu innych różnica kosztów jest niewielka bądź bez znaczenia.

Skoro koszty obsługi rynków Europy Zachodniej produktami pozyskiwanymi w Europie Środkowo-Wschodniej czy Chinach są zasadniczo porównywalne, firmy powinny bardziej szczegółowo przyglądać się wszystkim swoim grupom towarowym, aby móc zdecydować, w którym kierunku warto pójść. Powinny wziąć pod uwagę szereg strategicznych czynników, w tym ryzyko opóźnień w portach morskich, potencjał lokalnych rynków, możliwości korzystania z lokalnie dostępnych pracowników oraz ogólny klimat gospodarczy, panujący w danym kraju, a szczególnie różne rodzaje ryzyka biznesowego. Omówienie tych czynników oraz analizę związanych z nimi kosztów przedstawiamy poniżej.

Bliższe spojrzenie na region

Jak zauważyliśmy na początku, Europa Środkowo-Wschodnia może stanowić bardzo konkurencyjne miejsce pozyskiwania i wytwarzania produktów, nie tylko pod względem całkowitych kosztów dostarczenia ich do odbiorcy ( niższych po części dlatego, że duży ruch w portach morskich spowalnia dostawy z Chin), ale również ze względu na silne rynki lokalne, doskonałe zasoby oraz korzystny klimat gospodarczy. W kilku kategoriach, tj. dostępność wykwalifikowanej siły roboczej, w tym kadry technicznej, kompetencje zarządzających oraz różne rodzaje ryzyka politycznego i operacyjnego, kraje Europy Środkowo-Wschodniej wypadają bardziej korzystnie na tle Chin i innych szybko rozwijających się gospodarek.

 

Wiele firm oczywiście już działa w Europie Środkowo-Wschodniej. Zaskakujące jest to, że udział Europy Środkowo-Wschodniej w produkcji na rynki Europy Zachodniej jest niższy niż być powinien, biorąc pod uwagę względną przewagę tego regionu. Z badań przeprowadzonych przez BCG wynika, że nieprawdziwe opinie na temat Europy Środkowo-Wschodniej, w połączeniu z ogromną uwagą, jaką ostatnio poświęca się Chinom, sprawiły, że niektóre firmy nie interesują się Europą Środkowo-Wschodnią i zaopatrują się lub wytwarzają produkty przede wszystkim w Azji. Z obiektywnej analizy Europy Środkowo-Wschodniej, szczególnie w zestawieniu z Chinami, wynika, że firmy te nie wykorzystują bardzo pożądanych okazji do pozyskiwania i wytwarzania produktów oraz atrakcyjnych rynków, znajdujących się niemal po sąsiedzku. Przyjrzyjmy się bliżej podstawowym elementom składowym przewagi konkurencyjnej i zestawmy Europę Środkowo-Wschodnią i Chiny pod względem korzyści.

Konkurencyjność kosztowa

W oczywisty sposób w niektórych szybko rozwijających się gospodarkach, koszty pracy są niższe niż w innych. Istotne jest to, aby w przypadku każdego produktu uwzględnić wagę czynnika pracy. Koszty pracy w krajach Europy Środkowo-Wschodniej są zwykle cztero- do dziesięciokrotnie niższe niż w Europie Zachodniej. Pomimo tego koszty pracowników fizycznych w regionie Europy Środkowo-Wschodniej są średnio trzykrotnie wyższe niż w Chinach. Pozornie różnica ta może mieć decydujący udział w całościowych kosztach. W rzeczywistości jednak często bywa nieznaczna. Przykładowo: jeżeli koszty pracy (bezpośrednie i ogólne) w przypadku danego produktu stanowią 30% całego wydatku , różnica w kosztach pracy pomiędzy produkcją w Chinach a Europie Środkowo-Wschodniej, wynosi mniej niż 3 proc. całkowitych kosztów, i to przed uwzględnieniem kar transportowych ponoszonych przez firmy z Chin.

 

Ponadto w gospodarkach wschodzących Europy Środkowo-Wschodniej takich jak: Białoruś, Rumunia i Ukraina, stawki wynagrodzenia za pracę są jeszcze niższe niż w bardziej rozwiniętych krajach tego regionu. Pozyskiwanie produktów w celach sprzedaży na rynki Europy Zachodniej, może okazać się bardziej ekonomiczne niż pozyskiwanie ich z Chin lub innych krajów azjatyckich. Firmy odkrywają te możliwości, dzięki czemu inwestycje w regionie przyśpieszają.

 

Różnice w zakresie kosztów pracy pomiędzy krajami, w których koszty te są wysokie a tymi, gdzie są niskie, będą się zmieniać, ale fundamentalne źródła przewagi raczej pozostaną bez zmian jeszcze przez wiele lat. Niemniej, tworząc strategie pozyskiwania produktów na całym świecie, firmy nie powinny skupiać się wyłącznie na jednym regionie, ale raczej zarządzać strategią zaopatrzenia w kategoriach klasycznego portfela, pozyskując część produktów w Chinach, a część w Europie Środkowo-Wschodniej. Pytanie, na które staramy się tutaj odpowiedzieć brzmi: w którym regionie powinny zaopatrywać się w firmy obsługujące rynki Europy Zachodniej?

Sposób na duży ruch w portach morskich

Większość materiałów z Chin trafia do Europy drogą morską, a największe porty Europy Zachodniej, które działają niemal na granicy wydajności, coraz częściej borykają się z zagęszczeniem ruchu, niewystarczającą liczbą pracowników i nadwyrężonymi sieciami. Porty dalekowschodnie są w stanie szybko się rozbudować , aby móc obsługiwać więcej przesyłek, natomiast porty w Europie podlegają ograniczeniom, wynikającym z surowych przepisów dotyczących ochrony środowiska i zagospodarowania przestrzennego, przez co możliwości rozbudowy są bardzo skromne. Po uwzględnieniu kosztów transportu do Europy Zachodniej, a także kosztów pracy, materiałów i zapasów, przewaga kosztowa Chin zmniejsza się do najwyżej 2 proc. W wielu branżach to właśnie Europa Środkowo-Wschodnia ma przewagę pod względem całościowego kosztu dostawy produktu do odbiorcy.

 

Na rys.1 przedstawiono, jak całościowe koszty dostawy produktu do odbiorcy w Europie Zachodniej różnią się pomiędzy Europą Środkowo-Wschodnią a Chinami w zakresie 20 ogólnych kategorii produktowych przed uwzględnieniem zmienności w łańcuchu dostaw; jeżeli weźmie się pod uwagę dłuższe terminy realizacji w Chinach i dużą ich zmienność (w obu przypadkach z powodu zagęszczenia ruchu w portach), względna przewaga Europy Środkowo-Wschodniej zaczyna przekonywać. Jak już wcześniej wspomniano, w przypadku każdego produktu należy określić różnice pomiędzy poszczególnymi szybko rozwijającymi się gospodarkami pod względem kosztów, jakości, czasu realizacji, zmian w łańcuchu dostaw oraz innych czynników.

Jak można się spodziewać, Chiny mają największy udział w imporcie do Europy Zachodniej w tych branżach, w których mają przewagę (chociaż przewaga jest niewielka). W tych branżach udział Chin w imporcie wynosi niemal 70 proc. Jednak nawet wówczas, gdy Europa Środkowo-Wschodnia wygrywa z Chinami pod względem kosztów, jej udział w imporcie do Europy Zachodniej wynosi zaledwie 57 proc. Obchodząc Europę Środkowo-Wschodnią na rzecz Chin, firmy wyraźnie poszukują niższych kosztów.

Rosnące szanse rynkowe

Europa Środkowo-Wschodnia to atrakcyjny i rozwijający się rynek. Chociaż region ten jest znacznie mniejszy od Chin (380 mln osób wobec 1,3 mld w Chinach), poziom PKB wytwarzanego w tym regionie jest niemal taki sam, a w przeliczeniu na mieszkańca prawie czterokrotnie wyższy. Konsumenci w Europie Środkowo-Wschodniej stanowią rynek, który dopiero zaczyna być doceniany.

Europa Środkowo-Wschodnia nie jest oczywiście tworem monolitycznym, gdyż region ten obejmuje 14 rynków krajowych, które różnią się pod względem językowym i kulturowym. Ta różnorodność nie stanowi już, tak jak kiedyś, znaczącego problemu, gdyż wiele firm nauczyło się kierować swoją ofertę do regionalnych podsegmentów. Przykładowo, niektóre firmy produkujące napoje, oferują swoje wyroby pod różnymi markami w zależności od kraju. Ponadto smak napojów dostosowują do upodobań klientów na poszczególnych rynkach. Niektóre firmy poradziły sobie z tą różnorodnością w ramach Europy Środkowo-Wschodniej, skupiając się na pięciu największych rynkach: Rosji, Turcji, Polsce, Czechach i Węgrzech, które łącznie reprezentują niemal 1 mld PKB.

Doskonała siła robocza

Europa Środkowo-Wschodnia zapewnia wykwalikowanych robotników i kadrę techniczną. Osoby te są na ogół lepiej wykształcone niż inżynierowie w innych szybko rozwijających się gospodarkach. W niektórych krajach Europy Środkowo-Wschodniej, poziom umiejętności i wyszkolenia jest porównywalny z poziomem w bardziej rozwiniętych krajach. W całym regionie zarówno dostępność, jak i jakość pracy wymagającej określonych kwalifikacji, są bardzo wysokie. (Zob. Rys.2) Pracownicy w Europie Środkowo-Wschodniej są ponadto bardziej podobni do osób pracujących w większości międzynarodowych korporacji - pod względem języka, wykształcenia, przeszkolenia i kulturowym, w porównaniu do pracowników w Chinach. Odsetek ludności posługujący się językiem angielskim rośnie i jest szczególnie wysoki wśród osób do 40. roku życia. Przykład: w Czechach niemal 15 proc. osób w wieku od 24 do 30 lat aktywnie używa języka angielskiego, bądź deklaruje jego znajomość na równi ze znajomością języka ojczystego. Również język niemiecki i francuski jest używany przez dużą część populacji.

Sprzyjające warunki prowadzenia działalności

Wiodące kraje Europy Środkowo-Wschodniej, takie jak Polska i Czechy, wypadają korzystnie pod względem ryzyka w zestawieniu z Chinami i innymi szybko rozwijającymi się gospodarkami w Azji. Ryzyko polityczne, prawne i regulacyjne jest obecnie znacząco niższe w tych krajach w porównaniu z Chinami. Podobnie ryzyko własności intelektualnej, stanowiącej obszar, z którym jak wiadomo Chiny mają wiele problemów. Oczywiście Podobnie ryzyko własności intelektualnej oraz inne elementy otoczenia biznesowego, różnią się istotnie w zależności od kraju Europy Środkowo-Wschodniej. Rosja, przy wszystkich swoich zasobach i dużym potencjale rynku konsumenckiego, jest pod tym względem na równi z Chinami. Dla porównania, nowi członkowie Unii Europejskiej (UE) (tj. Czechy, Estonia, Węgry, Łotwa, Litwa, Polska, Słowacja i Słowenia) oferują bezpieczniejsze warunki prowadzenia działalności, a obowiązujące tam przepisy, dotyczące praw własności intelektualnej, są zharmonizowane z normami unijnymi.

 

Na warunki prowadzenia działalności wpływ ma również infrastruktura. Europa Środkowo-Wschodnia często oferuje wygodniejsze, szybsze i tańsze połączenia komunikacyjne z Europą Zachodnią niż z Chinami. Przypatrzmy się potencjałowi Turcji. Kraj ten zajmuje dwunaste miejsce na świecie pod względem długości (liczby kilometrów) autostrad, a ponadto oferuje doskonałe połączenia drogami ekspresowymi z UE, oraz ponad 100 portów i osiem lotnisk międzynarodowych. Nowi członkowie UE skorzystają nie tylko na szybszych przejazdach drogami UE, ale także na znaczących inwestycjach w sie

autostrad i inną infrastrukturę transportową.

 

Są w końcu inne, mniej namacalne, ale nie mniej ważne czynniki, takie jak łatwość zarządzania zakładami znajdującymi się w tej samej strefie czasowej co centrala firmy, koszty i łatwość przemieszczania się pomiędzy poszczególnymi jednostkami firmy oraz skutecznoś

zarządzania w podobnych kręgach kulturowych. Czynniki takie trudniej jest określić ilościowo niż koszty pracy, czy poziom wzrostu rynku. Mogą one jednak niewspółmiernie wpływać na działalność w szybko rozwijających się gospodarkach, niekiedy decydując o sukcesie albo porażce.

W przypadku każdej decyzji zaopatrzeniowej firmy powinny stosować podejście portfelowe, analizując szereg lokalizacji w odniesieniu do każdej grupy produktów i starannie rozważając wszystkie czynniki, które decydują o wyjątkowości danej lokalizacji, ale również ewentualne problemy. Dla większości firm o globalnym zasięgu, Chiny stanowią istotny rynek, tanią bazę zaopatrzeniowo-produkcyjną, a także źródło siły roboczej, dlatego kraj ten powinien być brany pod uwagę.

 

Jednakże firmy oferujące dobra konsumpcyjne i zaopatrujące się w szybko rozwijających się gospodarkach, aby móc obsługiwać rynki Europy Zachodniej, powinny również poważnie zastanowić się nad Europą Środkowo-Wschodnią. Dla wielu region ten oferuje znaczące korzyści, m.in. względnie zamożne i rosnące rynki zbytu, doskonałych pracowników i ogólnie sprzyjające i mniej ryzykowne warunki prowadzenia działalności, co zdecydowanie przewyższa Chiny.

MASZ PYTANIA?/skontaktuj się z nami

Regulamin plików cookies

Scroll-top